3. mynd a: Gráðuboginn

Gráðubogi og horn
Ein bogagráða (1°) er skilgreind sem 1/360 hluti úr heilum hring. Hin seinni ár hefur svokölluð nýgráða rutt sér nokkuð til rúms erlendis, en hún er 1/400 úr hring og þykir því falla betur að tugakerfinu. Ég mun þó halda mig við gömlu gráðuna, því hún mun vera notuð á nær öllum áttavitum hérlendis.

Það eru ekki aðeins hlutar úr hringferli sem eru mældir í gráðum, heldur líka horn sem tvær línur mynda þegar þær mætast. Horn telst jafnstórt í gráðum og sá bogi sem það spannar, þegar það liggur í miðju hringsins. 3. mynd a sýnir gráðuboga sem er kvarðaður réttsælis, eins og venja er um gráðuboga á áttvitum.

3. mynd b: 90° horn

Auk þess sýnir myndin nokkur horn. Takið eftir því, að alltaf er mælt réttsælis eins og á 3. mynd b,c, og d, svo að hornin geta orðið allt að 360°. 4. mynd sýnir ljóslega, að mæling horns með gráðuboga verður ekki rétt nema hornið liggi í miðju.

Við getum nú lagt gráðubogann ofan á 2. mynd og úthlutað þar með hverri átt gráðutölu. Nú getum við hæglega tilgreint allt að 360 stefnur, ef gráðuboginn okkar er nægilega nákvæmur. Þegar stefna er sögð vera 40°, þýðir það að hún myndar 40° horn réttsælis við núllstefnuna (0°). 5. mynd sýnir þetta dæmi. Þá er aðeins eftir að ákveða hvaða stefna á að vera núllstefna.

3. mynd c: 180° horn

3. mynd d: 315° horn

4. mynd: Mæling horns

5. mynd: 40° stefna

Framhald: Smellið hér fyrir framhald á áttavitakennslu

© 1998 - Netnefnd BÍS - Guðmundur Jónsson Afritun án heimildar er leyfð ef Skátavefsins er getið með endurbirtingu efnis. Reproduction of material without permission authorized, giving credit to "www.scout.is". Netnefnd BÍS - GJ